Afleveringen
-
Trudno znaleźć aspekt pracy konspiracyjnej w czasie II wojny światowej, w którym nie brałby udziału Stefan Korboński. Przedwojenny działacz Stronnictwa Ludowego objął funkcję szefa Kierownictwa Walki Czynnej, prowadził tajną korespondencję z Londynem, a po aresztowaniu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego został Delegatem Rządu na Kraj. Jego działalność na tym się jednak nie kończyła.
-
50 lat temu grupa intelektualistów rzuciła wyzwanie systemowi komunistycznemu. Środowisko skupione wokół Zdzisława Najdera było jednym z pierwszych w PRL, które otwarcie głosiło program pełnej niepodległości Polski. W jakich warunkach powstał PPN? Jaki był jego program? Dlaczego niektóre z haseł głoszonych przez organizację są aktualne do dziś?
-
Zijn er afleveringen die ontbreken?
-
W lutym 1956 roku, podczas XX Zjazdu Komunistycznej Partii Związku Sowieckiego, Nikita Chruszczow wygłosił tajne przemówienie, które zmieniło bieg historii. Referat „O kulcie jednostki i jego następstwach" – ujawniający zbrodnie Stalina – stał się zapalnikiem destalinizacji, wstrząsnął partyjnymi aparatami w całym bloku wschodnim i zapoczątkował powolny rozkład komunizmu.
Jak tajny referat trafił na łamy "New York Timesa" i na antenę Wolnej Europy? Dlaczego w Polsce wydrukowano 25 tysięcy egzemplarzy kopii referatu? I dlaczego – mimo demaskacji Stalina – jego zabalsamowane ciało spoczywała w mauzoleum jeszcze przez kolejne 5 lat? -
W unikatowych, niepublikowanych dotąd nagraniach Józef Czapski opowiada o swojej roli we współpracy paryskiej "Kultury" z Kongresem Wolności Kultury? Co wspólnego miało środowisko Jerzego Giedroycia z finansowaną przez CIA organizacją antykomunistycznych intelektualistów?
Jak stosunek do Kongresu stał się zarzewiem największego konfliktu między Giedroyciem i Czapskim?
Druga część podcastu przybliża największą życiową pasję Józefa Czapskiego – malarstwo. Czapski wspomina o początkach pasji, sięgającej jeszcze czasów przedwojennych, oraz o powrocie do malarstwa w jesieni życia. -
Jak doszło do współpracy Józefa Czapskiego z Jerzym Giedroyciem – od pierwszego spotkania w przedwojennej Warszawie, przez Bagdad 1943, aż po założenie "Kultury" w Rzymie w 1947 roku? Jakie był kulisy finansowania pisma i co ma z nim wspólnego złoto z Bliskiego Wschodu?
W 130. rocznicę urodzin Józefa Czapskiego – malarza, pisarza, współtwórcy legendarnej paryskiej „Kultury" – Rafał Habielski i Andrzej Mietkowski zapraszają na niezwykłą podróż przez życie tej wyjątkowej postaci. W programie wykorzystano m.in. archiwalne nagrania z Józefem Czapskim i Jerzym Giedroyciem. -
Publicysta, historyk, sowietolog, prawnik, przed wojną związanych z Instytutem Naukowo-Badawczym Europy Wschodniej w Wilnie, po wojnie - z Wolną Europą, paryską Kulturą i Instytutem Hoovera w Kalifornii. Wiktor Sukiennicki był współtwórcą polskiej szkoły sowietologii. - Lenin dla mnie nie jest mumią leżąca na Placu Czerwonym w Moskwie, nie jest granitowym pomnikiem - mówił na antenie Rozgłośni Polskiej RWE. Prof. Sukiennicki
zainicjował m.in. stosowanie w języku polskim określenia radziecki zamiast sowiecki. -
Premier, marszałek Sejmu i obrońca demokracji parlamentarnej. Był przeciwnikiem imperializmu rosyjskiego i bolszewickiego, socjalistą, patriotą, państwowcem, politykiem niezależnym, stawiającym ponad wszystko dobro Rzeczpospolitej. Należał do tego samego pokolenia, co Józef Piłsudski Piłsudski i Roman Dmowski. Decyzją Sejmu obchodzimy rok Ignacego Daszyńskiego. W 2026 roku przypada 160. rocznica jego urodzin i 90. rocznica śmierci. W archiwach Wolnej Europy znajduje się szereg nagrań wspominających Ignacego Daszyńskiego.
-
16 stycznia 1969 roku w stolicy Czechosłowacji, Pradze, zapłonęła żywa pochodnia. Student wydziału filozoficznego Jan Palach w odruchu desperacji zdecydował się wstrząsnąć sumieniami rodaków, którzy po interwencji wojsk Układu Warszawskiego pogrążyli się w powszechnej apatii.
-
Odszedł prof. Andrzej Paczkowski, wybitny historyk, wykładowca akademicki, a także alpinista. W okresie PRL był działaczem opozycji demokratycznej. W wolnej Polsce należał m.in. do Kolegium IPN. Był też współtwórcą i wieloletnim kierownikiem Zakładu Najnowszej Historii Politycznej w Instytucie Studiów Politycznych PAN. Autorem ponad 30 książek i setek artykułów, niezliczonej ilości wykładów i wystąpień. Dorobek prof. Paczkowskiego na zawsze będzie miał wpływ na badania nad historią Polski.
-
50 lat temu, 5 grudnia 1975 r., grupa intelektualistów wystosowała do władz memoriał, w którym sprzeciwiała się nowelizacji konstytucji PRL. Miały to być zapisy o trwałym i nienaruszalnym sojuszu z ZSRR, przewodniej roli PZPR i socjalistycznym charakterze państwa oraz o uzależnieniu stosunku władz wobec obywateli od spełniania przez nich obowiązków wobec państwa. Zmiany te szły wbrew dopiero co podpisanym w Helsinkach przez władze PRL ustaleniom Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. "List 59" był jednocześnie symboliczną zapowiedzią powstania zorganizowanej i jawnej opozycji antykomunistycznej w Polsce.
-
Mało kto dziś pamięta o niezwykłym fenomenie, jakim stały się niezależne ośrodki filmowe, produkujące i dystrybuujące kasety wideo, wydawane, wyświetlane i sprzedawane poza oficjalnym obiegiem w czasach solidarnościowego podziemia lat 80. XX wieku. Trafiały tam filmy objęte zakazami cenzorskimi, jak najsłynniejszy "półkownik" - tak nazywano filmy zalegające na półkach telewizyjnych magazynów - "Przesłuchanie" Ryszarda Bugajskiego z Krystyną Jandą i Januszem Gajosem czy "Kobieta samotna" Agnieszki Holland. Były to też produkcje zachodnie jak "Łowca jeleni" Michaela Cimino oraz produkcje krajowych, niezależnych producentów jak m.in. Niezależnej Telewizji Mistrzejowice.
-
Wspominamy Mirosława Chojeckiego, który w latach 70. XX wieku współtworzył Komitet Obrony Robotników, a w 1977 roku Niezależną Oficynę Wydawniczą – pierwsze w bloku wschodnim niezależne wydawnictwo publikujące książki zakazane przez cenzurę. Dzięki Chojeckiemu i jego współpracownikom ukazały się w drugim obiegu dzieła Miłosza, Herlinga-Grudzińskiego, Orwella, Kołakowskiego. Drukowano w prywatnych mieszkaniach, piwnicach, przy pomocy prymitywnych powielaczy, ryzykując zatrzymanie. Sam Chojecki przesiedział w wiezieniu w sumie pięć miesięcy. Uwolniono go tuż przed wybuchem sierpniowych strajków. Po wprowadzeniu stanu wojennego działał na emigracji, m.in. w Paryżu, współorganizując pomoc dla opozycji w kraju.
-
Notował w „Dzienniku” Stefan Kisielewski: „W prasie nie było złamanego słówka, że to rocznica odrodzenia państwowości polskiej. Świństwo i granda…” A Jaruzelski ostrzegał swoich: „Musimy być bardzo wyczuleni na dzień 11 listopada. Przede wszystkim zaporowe działania w propagandzie…”.
-
Audycja poświęcona Mirosławowi Chojeckiemu – wybitnemu działaczowi opozycji demokratycznej, współtwórcy Komitetu Obrony Robotników i animatorowi Niezależnej Oficyny Wydawniczej. Wspomnienia przyjaciół, archiwalne nagrania oraz opowieści o walce z cenzurą, represjach i budowaniu podziemnego ruchu wydawniczego w PRL. Człowiek, który nie bał się przeciwstawić systemowi i poświęcił życie dla wolności słowa i solidarności.
-
25 lat temu odszedł Jerzy Giedroyc, założyciel w 1947 roku legendarnego miesięcznika „Kultura”. Kierował nim z podparyskiego Maisons-Laffitte do śmierci we wrześniu 2000 roku. Mówiono o nim Redaktor, Książe z Maisons-Laffitte. Pozostawił po sobie 637 numerów „Kultury”, 171 wydań kwartalnych „Zeszytów Historycznych” – i 512 tomów wielkiej literatury polskiej i obcej. Był to obok wydawnictwa niezwykły ośrodek myśli politycznej, najważniejszy na emigracji, mocno powiązany ze środowiskami ludzi niezależnie myślących w Kraju. Specjalizował się w przełamywaniu politycznych stereotypów.
-
Mówił o sobie Jan Karski: „Chciałem ratować miliony, a nie uratowałem ani jednego życia”. Jako emisariusz Polskiego Państwa Podziemnego był pierwszym, który złożył wolnemu światu pełną relację o zagładzie polskich Żydów. Jak mówił Eli Wiesel, dzięki niemu wiemy, że jednostka, jeśli tego pragnie, ma szansę wpłynąć na bieg historii.
Po wojnie został w Ameryce, był wykładowcą Georgetown University. Uhonorowano go tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata, w USA pośmiertnie odznaczono prezydenckim Medalem Wolności.
Ten podcast opowiada o powojennych losach Wielkiego Świadka Holocaustu. -
25 lat temu zmarł Jak Karski, kurier, emisariusz. Świadek zagłady. Kronikarz Holokaustu. To on pokazał światu, co Niemcy zrobili w okupowanej Polsce, jak doprowadzili do zagłady Żydów. Jak sam mówił chciał uratować miliony a nie uratował pojedynczego życia. Profesor Rafał Habielski i Andrzej Mietkowski w Śladach pamięci przypominają postać wybitnego człowieka Jana Karskiego
-
W czerwcu 1950 roku w Berlinie zachodnim doszło do spotkania Kongresu Wolności Kultury. Celem zorganizowanej pod auspicjami CIA kongresu było wzmocnienie środowisk antykomunistycznej lewicy. Tak rozpoczęła się zimna wojna kulturowa, która toczyła się przez dekady, aż do upadku komunizmu. Spotkanie intelektualistów o poglądach antykomunistycznych, choć często także lewicowych, ale przekonanych, że twórczość i kultura nie mogą być objęte ideologią zaowocowało powstaniem wielu czasopism, organizacją konferencji i seminariów, na których propagowano ideę kultury wolnej od ideologii. O znaczeniu Kongresu Wolności Kultury opowiadają prof. Rafał Habielski i Andrzej Mietkowski
-
Dwa wektory sił ścierały się na powojennej mapie świata: wolność kontra totalitaryzm. W 1947 Sowieci utworzyli Kominform, rok później dokonali przewrotu w Czechosłowacji. Dalej - blokada Berlina, a w 1949 – sowiecka bomba atomowa.
Prezydent Truman odpowiada doktryną powstrzymywania. Rusza „intelektualny Plan Marshalla”. W czerwcu 1950 roku w Berlinie zbiera się Kongres Wolności Kultury. Po latach powiedziano o tym zdarzeniu – najpiękniejsza antykomunistyczna akcja CIA. O kongresie Wolności Kultury rozmawiają prof. Rafał Habielski i Andrzej Mietkowski. -
Porwani w marcu 1945 przez agentów NKWD przywódcy Polskiego Państwa Podziemnego w czerwcu tego samego roku zostali przez postawieni prze sądem kapturowym w Moskwie. Po sfingowanym procesie, który miał na celu skompromitowanie przywódców Państwa Podziemnego zapadły wyroki więzienia. Cześć z Szesnastu została dość szybko zwolniona, część uniewinniona, ale wielu zmarło w sowieckich celach. O losach Szesnastu opowiadają prof. Rafał Habielski i Andrzej Mietkowski
- Laat meer zien
