Afleveringen
-
Met hardstyle-dj Sefa Vlaarkamp (26) die de weg naar de kerk vond. Ruim een jaar geleden was Sefa al eens te gast bij Dick en Daniël. Toen leefde hij nog van weekend naar weekend, met optredens voor tienduizenden op festivals als Defqon.1. Hij had echter het geloof ontdekt. De God die onvoorwaardelijk vergeeft liet hem niet los. Sindsdien heeft hij er een hele geloofsreis op zitten. Met Pasen deed Sefa belijdenis en werd hij in Katwijk gedoopt door ds. Gerard van Zanden. Zijn dooptekst kwam uit Efeze 5: 'U was voorheen duisternis, maar nu bent u licht in de Heere.'
Zijn geloof doet hem intussen worstelen met tal van keuzes. Kan hij de hardstyle-wereld combineren met zijn leven met God? Sefa krijgt kritiek van twee kanten: de een medegelovige vindt dat hij moet stoppen, de ander vindt dat hij juist in de hardstyle-wereld moet blijven om daar te getuigen. Het aantal optredens bracht hij terug, van zo'n zestig in 2024 naar twintig in 2025, tot hij sinds september vorig jaar geen draaitafel meer aanraakte. Dat is ook een rouwproces, bekent hij: afstand nemen van een leven dat hem sinds zijn negende jaar vertrouwd was.
Dit jaar zou hij toch, na lang aarzelen, op hardstyle-festival Defqon.1 staan. Voor de duizenden bezoekers wilde hij in hun muziektaal iets laten zien van zijn eigen geloofsweg. Maanden werkte hij eraan, maar door de hittegolf werd het festival afgelast. Wat toen gebeurde, was heel gek: een paar jaar terug zou hij zielig in een hoekje gaan zitten, nu voelde Sefa opluchting. Hij ziet er de geestelijke betekenis wel van in. In september staat Sefa in de Jaarbeurs. Dan wil hij met duizenden mensen tegelijk oude psalmen en gezangen gaan zingen.Aflevering #193 Dick en Daniël: Wat heeft hardstyle-dj Sefa in de refobubbel te zoeken? https://open.spotify.com/episode/0iohj2LehAhyvb19JlBR77?si=UdvxLLkIRy-lmt2bXqXz1Q
✏️Interview Nederlands Dagblad (Houvast)
https://www.nd.nl/geloof/geloof/1228515/dj-sefa-vindt-de-psalmen-in-de-berijming-van-1773-geweldig-de📺 Optredens van Sefa op Defqon.1 https://youtu.be/5mEWXmS3cnM (2022) en https://youtu.be/TR7mmkZuIuk?si=iwIOGBISsR3uWVDn (2024)
See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met socioloog en oud-RD-hoofdredacteur Chris Janse en HHK-dominee Johan van Vugt.
Er is nog één traditioneel protestants kerkgenootschap dat groeit: de Hersteld Hervormde Kerk. Meer dan 600 leden kwamen erbij vorig jaar, een groei die met name komt door overstappers uit andere protestantse kerkgenootschappen. De grootste groep komt over uit de Gereformeerde Gemeenten, zegt Chris. ‘Kerkelijke overgangen gaan meestal van rechts naar links, van zwaar naar minder zwaar.’
Maar is dat de hele verklaring? Johan vindt het te makkelijk om de reden van overstappen te reduceren tot lange broeken en verboden televisies. In zijn vroegere gemeente Kruiningen hoorde vooral verhalen over geestelijke nood: mensen die jarenlang dachten dat het heil niet voor hen was, en huilend aan tafel zaten toen ze voor het eerst hoorden dat het ook voor hen kon. Chris erkent die nood, maar ziet ook een keerzijde: is een toename van avondmaalsgangers een goede ontwikkeling of wijst dat juist op oppervlakkigheid? ‘Als je historisch kijkt, zijn kerken met een hoge avondmaalsdeelname er niet rechtzinniger op geworden.’
Ondertussen verandert de toestroom ook de HHK zelf. Inmiddels heeft bijna de helft van de predikanten geen hervormde achtergrond meer. Johan blijft erbij dat de kerk hervormd wíl zijn – een gezindheid van saamhorigheid en ruimte binnen brede marges – maar ziet ook hoe in sommige gemeenten het zangtempo, de kledingstijl en het verenigingsleven langzaam verschuiven richting de cultuur die nieuwkomers meebrengen.
Tot slot blikken Chris en Johan vooruit. Nu de Christelijke Gereformeerde Kerken uiteenvallen, vraagt Johan zich hardop af of afgescheiden kerken niet gewoon moeten terugkeren naar de 'moederkerk'. Chris ziet vooral veel praktische hobbels.#85 - Waarom de GerGem nooit de reformatorische zuil zullen opgeven
https://open.spotify.com/episode/7i3doTyPUJk4LPus70kSYk?si=99tLKFzxQpCt8U5hRBee2g (met Chris Janse)#156 Waarom de hersteld-hervormden zo aantrekkelijk zijn voor refo’s
https://open.spotify.com/episode/0QzyFe6nzV6K92VTj9cZui?si=ahgdthJwTfCmUWFXPrJOHg (met Wim van Vlastuin)
Interview wijlen dominee Aart Moerkerken:
https://www.nd.nl/geloof/protestant/1151458/dominee-aart-moerkerken-stempelde-de-gereformeerde-gemeenten-ikSee omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Zijn er afleveringen die ontbreken?
-
Met columnist Annemarie van Heijningen (Nederlands Dagblad) en emeritus hoogleraar Erik de Boer (Theologische Universiteit Utrecht). Inmiddels heeft drie op de tien Nederlanders een tattoo, en ook in de kerk duiken ze steeds vaker op. Daniël heeft zelf een klein kruisje op zijn pols, Dick voelt vooral aarzeling – hij vindt het zelfs een beetje ordinair. Maar wat zegt het christelijk geloof er eigenlijk over?
Erik liet pas op latere leeftijd een Coventry-kruis van drie spijkers tatoeëren, met de initialen van hem en zijn vrouw eronder: samen aan de voet van het kruis. Voor hem is het verbod in Leviticus 19 minder hard dan het lijkt – in de Griekse vertaling staat er 'geprikte letters', precies wat Paulus bedoelt als hij schrijft dat hij 'de stigmata van Christus' in zijn lichaam draagt. Dick zet de klassieke bezwaren op een rij: van kerkvader Basilius tot het merkteken van het beest en het lichaam als tempel van de Heilige Geest. Annemarie vertelt over haar zoon, die zijn hele arm vol liet zetten.
Het gesprek gaat over toewijding: aan wie verbind je je met wat je in je huid laat etsen? Over rouwtattoos, over hoe je als ouder het gesprek aangaat, en over de overgrootvader die zich ná zijn bekering zó schaamde voor 'geloof, hoop en liefde' op zijn arm dat hij voortaan lange mouwen droeg. En geen zorgen: dit is geen oproep om naar de tattooshop te rennen.
Essay van Daniël over zijn tatoeage: https://www.nd.nl/opinie/opinie/551112/essay-ik-heb-een-tattoo-laten-zetten
See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Kees van Ekris (54) is sinds een jaar scriba van de Protestantse Kerk in Nederland. Dick noemde zijn functie ooit een 'hondenbaan' – en het eerste jaar van Kees maakte dat niet makkelijker. Hij kreeg heftige kritiek over het spreken (of het niet-spreken) van de kerk over Israël en Gaza. Daar bovenop kwam een bestuurscrisis bij de dienstenorganisatie na ND-onderzoek. En dan wil Kees nog hard gaan nadenken over hoe de kerk publiek moet spreken. Kees groeide op in Veenendaal, 'een echte reformatorische jongen', en raakte als student bestuurskunde in Enschede bijna zijn geloof kwijt – tot hij ontdekte dat de taal van het geloof iets toevoegt aan een leven dat je anders niet begrijpt.
Hij ruilde een mogelijke diplomatencarrière in voor de theologie. Over Israël en Gaza krijgt hij van twee kanten kritiek. Kees legt uit waarom hij weigert simpelweg partij te kiezen. 'Laten we in de kerk allereerst maar eens huilen', schreef hij. Dat is riskante taal, geeft hij toe, maar wel de eerlijkste reactie op wat hij in Israël én onder Palestijnse christenen zag. Hij nodigt Joodse en Palestijnse trainers uit om PKN-leden te leren omgaan met hun verschillen.
Voor Kees is de kerk een gemeenschap waar mensen samenkomen die elkaar nooit hadden uitgekozen, tegen het populistische verlangen naar eenduidigheid in. Zeker zo'n plurale kerk maakt onomwonden naar buiten treden ingewikkeld. Toch zijn er aan die veelkleurigheid ook grenzen. Politiek verschillend denken over migratie mag, zegt Kees, maar 'met fakkels staan voor huizen waar mensen onderdak vinden, dat is onacceptabel.'
Luister ook eens naar deze afleveringen:
- Widya zoekt God - Je thuis voelen in een kerk zonder red flags. Widya in gesprek met Kees van Ekris: https://open.spotify.com/episode/5V8wa3T0LGDMGIQueH1LnI?si=oXBuRl8TQqmuz-VGTeFgNg
- Dick en Daniël geloven het wel - Was de scheuring in de CGK te vroeg? Twee dominees uit het kamp 'Hoogeveen' https://open.spotify.com/episode/7HfrckqvZRsulqM6KdkbZo?si=G5hiK8XUTGyxG44VE_Vd2ASee omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met ds. Han Schenau (Goes) en ds. Jurrian Oosterbroek (Hoogeveen). De twee dominees zijn lid van het comité dat een nieuwe synode van de zwaar gehavende Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) voorbereidt. Die vergadering moet in september in Hoogeveen plaatsvinden. De Christelijke Gereformeerde Kerken scheuren – over de vrouw in het ambt, over homoseksuele relaties, en dieper nog: over het gezag van de Bijbel en de vraag of je je als plaatselijke kerk moet binden aan landelijke synodebesluiten. Na een kort geding adviseerde de rechter de CGK vorig jaar alsnog een nieuwe synode te beleggen. Die komt er nu. Tegelijk vormt een deel van de Christelijke Gereformeerde Kerken zich opnieuw. Zo staat 'Hoogeveen' tegenover 'Rijnsburg'. Dick en Daniël praten in deze aflevering met de Hoogeveense kant, die naar eigen zeggen 'gewoon christelijk-gereformeerd' wil blijven. Han Schenau, oud-synodevoorzitter, wil niet spreken van 'kampen' – daarvoor zit het verdriet te diep. In dat andere kamp zitten broeders met wie hij veertig jaar optrok. Hij vindt het uiteengaan zoals het nu gaat te vroeg: er is volgens hem nog onvoldoende echt inhoudelijk doorgepraat. Jurrian Oosterbroek zit als predikant van de 'roepende kerk' in Hoogeveen in een ongemakkelijke spagaat: uitgerekend zíjn kerk nam onlangs een principebesluit om de vrouw in het ambt toe te laten. 'Zie je wel', zeggen de bezwaarden. Terwijl de synodebesluiten die de vrouw in het ambt afwijzen ook voor 'Hoogeveen' nog steeds geldig zijn. Er klinkt ook hoop in deze podcastaflevering. Wellicht vindt deze synode wél een weg vooruit. Han Schenau durft zelfs de ontbinding van zijn kerkverband onder ogen te zien als dat Gods koninkrijk meer dient: 'De Heere is niet van de Christelijke Gereformeerde Kerken afhankelijk.' Dit is lang niet de eerste keer dat Dick en Daniël over de Christelijke Gereformeerde Kerken praten. Dit zijn vorige afleveringen: #54 Gaan de Christelijke Gereformeerde Kerken uit elkaar vallen? https://open.spotify.com/episode/3rcSN0yy8MO30k8TiuKHK4?si=AymTAR-dT9WP20Muoc1gjg #160 Waarom de kans groot is dat de Christelijke Gereformeerde Kerken gaan scheuren https://open.spotify.com/episode/4dhqCkO490VrZ5ZBDPo77g?si=L8I4N9YsQXaFBY2TqtsZqA #174 Wat vrouwen zelf eigenlijk vinden van de vrouwendiscussie in de Christelijke Gereformeerde Kerken https://open.spotify.com/episode/4tEZDycqAU6Ly3FK8aSc9x?si=JFaqIJQnSTacRkMYxso9Qw #187 Gaat deze oplossing de Christelijke Gereformeerde Kerken redden? https://open.spotify.com/episode/7gbaZCOkV3zmi7m9SLPUN0?si=-xbAHC53Szm3bompjijaKg #208 De Christelijke Gereformeerde Kerken storten in. Hoe moet het verder? https://open.spotify.com/episode/3sO3yjK78loEWCnsxz836I?si=Z1AZOcGhTZ-UivprLh6hLw #226 Het is zover: de Christelijke Gereformeerde Kerken zijn gescheurd. Wat betekent dit voor gewone kerkleden? https://open.spotify.com/episode/6iX3ar0oV6kwRtVhNgYTqw?si=o3u8jtg4SfihXU5zPTbT9Q #231 Waarom stappen lokale Christelijke Gereformeerde Kerken naar de rechter? Kan dat niet anders? https://open.spotify.com/episode/64JamQAU0O4iEnKNacrWJG?si=lG6eCOHtTEe-P0s47-kacQ
See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Ben je vóór of tégen Israël? Het debat lijkt maar twee smaken te kennen. Terwijl er in de kerk vanouds veel verbondenheid met Israël wordt gevoeld, maar je van het leed van de Palestijnen ook niet kunt wegkijken. Toch blijken ook kerkgangers dat gesprek onderling bijna niet meer te kunnen voeren. Waarom lukt dat juist rond Israël zo slecht? En is er een weg uit die impasse?
Daarover praten Dick en Daniël met dominee Lourens Geuze. Hij werkte tien jaar in de regio: bij een Messiasbelijdende gemeente in Haifa, als docent onder Palestijnse jongeren op de Westbank, en later in de christelijke gemeenschap in Nazareth, waar zijn dochter werd geboren. Zijn zoon vernoemde hij naar zijn beste Joodse vriend. Vlak vóór 7 oktober 2023 keerde hij terug naar Nederland. Hij ziet hoe die dag een wissel heeft getrokken in de kerken: predikanten gaan met knikkende knieën de preekstoel op, gemeenteleden weten niet meer goed hoe te bidden.
In zijn boek Weg van Hoop schetst Laurens vijf christelijke visies op Israël – van vervangingsleer tot de bedelingenleer van de Left Behind-boeken. Lourens stelt een zesde visie voor: de verbindingenleer. Geen keihard pro-Israël of glashard pro-Palestijns, maar verbondenheid mét bewogenheid, voor Joden én Palestijnen. Bewust gebruikt hij het woord 'genocide' niet, omdat mensen dan stoppen met luisteren. Hij vertelt over vriendschappen die het conflict hem heeft gekost, over de IDF-soldaten én de Gazanen die hij persoonlijk kent, en over het stille midden – de zo'n 70 procent van de kerk die zoekende is. Want, zo betoogt hij: juist als buitenstaander kun je soms bruggenbouwer zijn waar lokale mensen dat niet kunnen.See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met Jan Poortman (82) en Joram Kaat, voor de tiende keer presentator van de EO Jongerendag. Die bestaat vijftig jaar – en zaterdag stromen er weer 15.000 tieners Ahoy in Rotterdam binnen. Voor hele generaties christenen een onvergetelijke ervaring. Maar voor Jan Poortman betekende het feest ook een ander verhaal.
Het zijn de jaren tachtig. Jan is lid van de Gereformeerde Gemeenten, maar zit ook in het bestuur van de EO. In 1986 staat hij drie minuten op het podium: geschminkt, 15.000 paar ogen op zich gericht. God zorgt als een vader voor je, is zijn boodschap aan de jongeren voor hem. Dat zijn gevaarlijke, misleidende woorden volgens zijn eigen kerkverband. Hij moet ze herroepen in het landelijke kerkblad. Dat weigert Jan. Met zijn gezin moet hij noodgedwongen vertrekken uit zijn kerk. Vriendschappen worden beëindigd. En zijn vrouw staat alleen op het schoolplein.
Joram Kaat luistert verbijsterd naar Jans verhaal. Voor hem is de EO Jongerendag juist een dag van samen je geloof vieren. Hij presenteert de dag voor de tiende keer. Thema dit jaar: Fearless Generation – over angst, onzekerheid en God die groter is.
Dick en Daniël bespreken ook de toekomst van de Jongerendag. Een kaartje kost slechts 20 euro – terwijl een festival tegenwoordig moeilijk onder de honderd euro blijft. Dat lukt alleen dankzij donaties van oud-bezoekers die willen dat hun kinderen hetzelfde kunnen meemaken als zij. En Jan? Die is er - ondanks zijn 82 jaar - zaterdag gewoon weer bij.
See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met Vaticaan-watcher en theoloog Hendro Munsterman (even over uit Rome) en Joan Lindhout, die als hervormde jongen toetrad tot de Rooms-Katholieke Kerk.
Officieel zijn er 3,5 miljoen katholieken in Nederland, maar schijn bedriegt. Op zondag bezoeken maar zo'n 90.000 mensen een katholieke misviering. Gebouwen sluiten, parochies fuseren en elk jaar verliest de kerk meer dan 60.000 mensen. Maar er zijn ook lichtpuntjes: migrantengemeenschappen groeien hard, en onder jongeren is een voorzichtige opleving zichtbaar. 600 mensen vonden vorig jaar de weg naar de Rooms-Katholieke Kerk, veel meer dan in de jaren daarvoor.
Een van deze bekeerlingen is Joan Lindhout. Hij groeide op in een orthodox-protestants milieu en was ouderling in een gereformeerdebondsgemeente. Katholiek worden was ondenkbaar. Tot die ene lezing die hij bezocht. Hij sloot zich aan bij de behoudende Pius-broederschap, die vasthoudt aan de mis in het Latijn. Die keuze is niet zonder risico: mogelijk komen de priesters van de broederschap vanaf 1 juli buiten de kerk te staan. Hoe is het als nieuwe katholiek om bij zo'n club te zitten?
Hendro schetst de bewogen geschiedenis van de Nederlandse katholieken en ziet lichtpuntjes in nieuwe missionaire initiatieven. Zijn advies: katholieken moeten leren open over hun geloof te praten. Zie voor meer informatie over Joans boek Dat Nooit: joanlindhout.comSee omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met oud-partijleider van de Partij voor de Dieren en theoloog Marianne Thieme en dominee Tim Vreugdenhil. Christenen eten gewoon alles. Ze kennen geen spijswetten of lijstjes met verboden voedsel. Maar betekent dat ook dat eten een neutraal onderwerp is? Heeft de Bijbel christenen dan niks te zeggen over wat er op hun bord ligt?
Oud-politica Marianne Thieme werd vegetariër in haar studententijd, mede door wat ze zag in de bio-industrie rondom Ede waar ze opgroeide. Sinds 2015 is ze vegan. Tijdens haar theologiestudie, opgepakt ná haar afscheid van de Tweede Kamer, ontdekte ze: de Bijbel spreekt veel uitgebreider over voedsel, land en dieren dan de gemiddelde kerkganger denkt. Het Oude Testament is niet afgeschaft – maar biedt juist een alternatief voor ons kapitalistische systeem dat dieren én boeren uitknijpt. Ze vindt het pijnlijk dat de Biblebelt bekendstaat als bolwerk van de bio-industrie – terwijl mensen er de Bijbel serieus zeggen te nemen. In de Kamer had ze daar veel discussies over met haar SGP-collega’s.
De Amsterdamse stadsdominee Tim Vreugdenhil schreef eerder dat elke maaltijd eigenlijk een sacrament is. Tim werd via zijn dochter parttime vegetariër. Voor veel gelovigen is voedsel een neutraal onderwerp, terwijl je best meer zou mogen beseffen dat voor iedere maaltijd iets gestorven is. Het is een vorm van gebrokenheid.
Dick en Daniël praten met Tim en Marianne ook over supermarktprijzen, leren koken en samen eten. Én over bidden voor je maaltijd. Waarom is dat belangrijk? En hoe doe je dat als er niet-gelovige gasten aan tafel zitten? Het blijkt dat stilte voor de maaltijd ook mensen die niet in God geloven veel kan brengen. En ze bespreken wat het betekent dat het avondmaal - het centrale ritueel van het christendom - óók over eten gaat. Is dat eigenlijk geen vreemd ritueel om te doen zonder een echte maaltijd daaromheen?See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met historicus John Exalto (Rijksuniversiteit Groningen) en Frans van Hartingsveldt, bestuurder aan het Fruytier College in Apeldoorn. Zo'n 25.000 kinderen zitten in Nederland op reformatorische middelbare scholen. Dick en Daniël gooien het er maar meteen in: zij zaten zelf ook op een refoschool. Frans was zelfs de leraar Latijn van Dick. 'Ik kan alle rijtjes nog dromen.' Waarom zou je kiezen voor een reformatorische school? Frans legt uit dat die een sterk eigen profiel heeft: de noodzaak van wedergeboorte en bekering staat centraal. John vult aan: op gereformeerde scholen leren kinderen dat ze gered zijn, op reformatorische scholen dat ze nog gered moeten wórden. Maar refoscholen begonnen óók als reactie. Op de ontkerstening van het protestants-christelijk onderwijs in de jaren zestig, op nihilisme en autonomie als nieuwe religie. John schetst hoe de 'SGP-sleutel' van Piet Kuyt en de Mammoetwet van 1968 de weg vrijmaakten voor scholen als de Driestar, het Van Lodenstein en de Wartburg. Wat dat heeft opgeleverd? Veel emancipatie. Kinderen uit kleine, bevindelijke gemeenschappen gingen voor het eerst naar grotere steden, en gingen vervolgens doorstuderen. Ook meisjes. Al is er ook de anekdote van de decaan die aan elk meisje vroeg: 'Is de Pabo niet iets voor jou?' Want daar had je later als moeder ook nog iets aan. En dan zijn er de uiterlijke kenmerken: de rok voor de meisjes, de psalmen, de Statenvertaling. Zijn die wezenlijk voor het reformatorisch onderwijs? Frans vindt van niet, John zet ze in historisch perspectief. En hoe zit het met de veiligheid van kinderen die anders geaard zijn? Het bijzonder onderwijs ligt onder een vergrootglas. Hoe lang zal Nederland nog refo-scholen kunnen tolereren? Of zie je dan niet wat ze te bieden hebben?
See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met theoloog en bijbelleraar Willem Ouweneel (81). Tongentaal is iets van pinkstergelovigen. Of vooral iets uit de tijd van de Bijbel. Of klopt dat beeld niet? Op de Opwekkingsconferentie spreekt directeur Lourens du Plessis openlijk in tongen. Is tongentaal - glossolalie of klanktaal - gewoon 'abacadabra' of een vergeten christelijk gebruik dat aan een comeback bezig is? Wat zegt de Bijbel er eigenlijk over?
Willem Ouweneel groeide op in de Vergadering van Gelovigen, waar tongentaal 'niet meer van deze tijd' was. Totdat een vriend hem vier uur lang met bijbelse argumenten om de oren sloeg — en hij op de terugweg naar huis zomaar begon te spreken. Sindsdien staat hij er voor open, maar hij blijft ook kritisch: veel van wat hij in de kerk hoort, is wat hem betreft gewoon gebrabbel. En Paulus, betoogt hij, waarschuwt daar in 1 Korintiërs 14 juist tegen. Veel charismatische christenen begrijpen die tekst volgen hem verkeerd.
Dick en Daniël besprek met Willem Ouweneel de twee uitersten: de cessationist die zegt dat alle gaven van de Geest zijn opgehouden, en de charismaticus die zegt dat je niet vol van de Geest kunt zijn zonder tongentaal. Ze hebben het volgens Ouweneel allebei bij het verkeerde eind. Wat hij wél gelooft: genadegaven zijn altijd voor anderen, niet voor jezelf.
See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met organist Marco den Toom en psalmenkenner Jaco van der Knijff. Het is een typisch Nederlands fenomeen: met z’n allen psalmen zingen bij een orgel. In Katwijk komen daarvoor jaarlijks zelfs duizenden mannen bij elkaar. Hoe zijn die oude psalmen zo belangrijk geworden voor Nederlandse protestanten? Waarom zingt de ene kerk ze ritmisch en de andere op hele noten? Waarom vinden sommige christenen dat je uitsluitend psalmen mag zingen in de kerk - ook al komt Christus er niet in voor? En waarom lijken ze vrijwel overal langzaam te verdwijnen als er gezangen en opwekkingsliederen aan het repertoire worden toegevoegd?
Jaco is theoloog en hymnoloog. Hij legt uit hoe Calvijn in Genève besloot de gemeente in de eigen taal te laten zingen, hoe dat 124 unieke melodieën opleverde en hoe de berijming van 1773 een staatsproject was dat binnen een generatie overal werd ingevoerd. Opwekking of gezangen? Geen kerklied zingt zo lekker als psalmen, weet Marco uit zijn jarenlange ervaring als organist. Liefst niet-ritmisch. Hij begeleidt de duizenden mannen die ieder jaar in Katwijk psalmen komen zingen. En wat is er mis met psalm 114? Die psalm zou totaal onzingbaar zijn. Maar klopt dat wel?Luister ook aflevering #209 Waarom is het orgel zo heilig in sommige kerken?
Jaco van der Knijff schreef ‘Ons psalmboek’ over psalmen zingen in de gereformeerde traditie. debanier.nl/ons-psalmboek
See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met Tirza van der Graaf (Blauw Bloed) en Nelleke de Bruin, eigenaar van fanaccount op Instagram @alexia_van_oranje. Het is weer (bijna) Koningsdag! Dick en Daniël zijn niet erg van de oranje outfits, maar bespeuren wel een grote koningshuisliefde in protestantse kring. Vooral onder reformatorische christenen is de aanhang voor het Oranjehuis groot. Waar komt dat vandaan?, vragen ze zich af. Speelt ‘God, Nederland en Oranje’ een grote rol, of is dit toch vooral een ‘verantwoorde’ manier van je vergapen aan glamour? Nelleke vertelt wat er komt kijken bij het beheren van een fanaccount met bijna 200.000 volgers én over haar gedroomde ontmoeting met prinses Alexia. Tirza volgt het koningshuis al járen op de voet. Zou Amalia zich vaker op de Biblebelt moeten vertonen - als juist daar de aanhang zo groot is? Nemen jonge refo’s de liefde voor het koningshuis wel over van de oudere generaties? En waarom maakt de geringe kerkelijkheid van de moderne Oranjes voor hun reformatorische fans zo weinig verschil?
Luister ook:
#104 Alles wat je wilt weten over het geloof van de oranjes: nd.nl/dd104See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met Henk Boerman, begeleider van pioniersprojecten (IZB) en auteur van het boekje Biertje met de dominee – Missionair kerk zijn op het platteland. In een dorp kent iedereen elkaar. De kerk staat al eeuwen op het plein. En toch is het juist op het platteland soms erg lastig om missionair te zijn. Familie is belangrijker dan in de stad, en de dingen liggen vaak veel meer vast, legt Henk uit. 'Een ouderling die twee generaties terug iets verkeerds deed, dat klinkt nog na.' En voor de standaard pioniersaanpak - een nieuwe, laagdrempelige geloofsgemeenschap beginnen - zijn veel dorpen gewoonweg te klein. Dat moet dus anders.
Hoe? Nou in Drenthe, een van de meest ontkerkelijke regio's van Nederland, draait al een aantal jaar Missie Westerveld. Dat is een missionaire beweging waarbij protestantse gemeenten, een hersteld-hervormde gemeente én een katholieke parochie samenwerken om het evangelie in de regio te laten klinken. Mede daardoor vond dit jaar The Passion plaats in Dwingelo. Je kunt missionair zijn in jouw dorp, ontdekte Henk. Als je met een paar dingen rekening houdt. En misschien begint pionieren in een dorp wel met rouwen om wat er al voorbij is. Pas daarna kun je weer bouwen.Biertje met de dominee: https://www.vuurbaak.nl/product/biertje-met-de-dominee
Aflevering #166 Kerken kunnen beter soep dan koffie schenken. En andere tips van een missionair predikant
https://open.spotify.com/episode/5Bbk783qRcZdLwpxWZTOq7?si=s-YIDxgzQRmoQoutB9QjjgSee omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met influencer Noor van der Weijden en dominee Gerard van Zanden (Katwijk). Het is zonnige zomerzondag aan de Katwijkse boulevard. Aan de ene kant zie je de strandgangers, genietend van de zon. Aan de andere kant de kerkgangers, stemmige gekleed, slalommend tussen de badgasten door. En dan is er nog de ijsjeskar. Ga je in de rij staan of niet?
Het ijsje op zondag is hét symbool geworden voor een veel bredere vraag: hoe ga je als christen om met de zondag? Noor van der Weijden deelt al twee jaar 'Zondag Kerkdag'-video's op TikTok en wil vooral laten zien wat een ‘gelovige’ zondag voor prachtige dag kan zijn: kerk, familie, vrienden, een glas wijn. Soms koopt ze een ijsje. Daar heeft ze dan geen schuldgevoel over. Maar boodschappen doen? Liever niet.
Dominee Gerard van Zanden heeft op zondag zijn drukste werkdag. Rustig is anders. Tóch kiest hij er principieel voor geen marathons op zondag te lopen – ook al moet hij daarvoor standaard die van Rotterdam en Amsterdam laten schieten. 'Als ik een keer ga, ga ik er volgend jaar twee doen.' Één keertje deed hij in zijn studententijd op zondag boodschappen. Hij fluistert het bijna. Want hij zou het nooit meer doen.
Dick en Daniël praten met hun gasten door over de Bijbelse achtergrond van Sabbat én zondag, over de 17e-eeuwse strijd tussen de voetianen en coccejanen (mag je met paard en wagen erop uit?), over de koopzondag in Katwijk, en over de vraag of zondagsrust nu vooral een zaak van het geweten is, of een gebod.See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met spreker en trainer Paulien Vervoorn en Dirk-Jan Nijsink, ouderling in de Gereformeerde Gemeente van Utrecht. Een ouderling die op de kansel staat en een preek voorleest die hij niet zelf heeft geschreven. Is dat een volwaardige kerkdienst – of toch een beetje behelpen? In veel gereformeerde kerken is het een bekend verschijnsel, en ook in de grote PKN krijgen ze er steeds vaker mee te maken. In de Gereformeerde Gemeenten bestaan ‘leesdiensten’ al sinds de oprichting van het kerkverband – er zijn daar altijd meer gemeenten geweest dan predikanten. Dirk-Jan doet al twaalf jaar aan ‘preeklezen’, en hij worstelt er nog steeds mee. Het voelt vreemd om iets voor te lezen dat niet helemaal je eigen tekst is. Paulien, die een heel handboek schreef voor preeklezers en overal trainingen geeft, ziet het anders. Preeklezen hoeft geen noodoplossing te zijn. Mits je het goed doet: een preek niet zozeer voorlezen, maar doorleven en overbrengen. Eigen voorbeelden toevoegen. Loskomen van het papier. Aansluiten bij je eigen gemeente.
Dick en Daniël vragen door: wat mag je aanpassen aan een preek van een ander? Moet je de maker altijd om toestemming vragen? En waarom zou een dominee eigenlijk zelf niet een preek van een collega voorlezen als hij in die week drie uitvaarten heeft gehad?Gratis checklist voor preeklezers bij Handboek preeklezers van Paulien Vervoorn: geloofwaardigspreken.nl/gratis
See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met journalist en ervaringsdeskundige Harmke Zonnebeld en hoogleraar ethiek Stef Groenewoud (Theologische Universiteit Utrecht). Een op de vijf-zes stellen heeft te maken met vruchtbaarheidsproblemen. Toch gaat het daar in christelijke kring nauwelijks over. 'Dan neem je toch een hond?' wordt er gezegd. Of: 'Je moet blijven vertrouwen.' Jarenlang hadden Harmke en haar man Stephan daardoor het gevoel: we moeten het alleen uitzoeken met onze kinderwens. Samen gingen ze een heel traject door: een TESE-operatie, twee rondes ICSI, vijf teruggeplaatste embryo's - en na drie à vier jaar: dochter Eva.
Harmke vertelt open over de hormoonspuiten, de ziekenhuisbezoekjes die niet te plannen waren, het gevoel zwanger te zijn terwijl je dat niet bent, de teleurstelling als het opnieuw niet lukt. En hoe haar man Stephan zich machteloos voelde, en schuldig door zijn onvruchtbaarheid.
Stef Groenewoud schetst het ethische kader. Wat kan en mag er naar christelijk perspectief? Waar liggen de grenzen? Wat kan echt niet meer? En hoe denkt christelijk Nederland over donorzaad, draagmoederschap en de vraag of een homoseksueel stel ook in aanmerking zou mogen komen? Het gesprek gaat verder over rest-embryo's in de vriezer, de rommeligheid van het verre van ideale leven en wat je als omstander wél of juist níet moet zeggen tegen iemand die dit doormaakt.See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met oudtestamenticus Koert van Bekkum (Theologische Universiteit Utrecht) en systematisch theoloog Gijsbert van den Brink (Vrije Universiteit Amsterdam). Precies honderd jaar geleden verloor dominee Geelkerken zijn ambt omdat hij openlijk twijfelde of de slang in Genesis 3 werkelijk hardop had gesproken. De gereformeerde synode van Assen legde vast: alles in Genesis 2 en 3 heeft zintuigelijk waarneembaar plaatsgevonden. Maar was dat terecht? En wat betekent die uitspraak voor hoe we vandaag de Bijbel lezen?
Bijbelwetenschapper Koert laat zien waarom Genesis 1-11 een ander soort tekst is dan veel gelovigen gewend zijn te denken — en waarom dat erkennen niets afdoet aan het gezag van de Schrift. Integendeel volgens hem. Gijsbert maakt een onderscheid tussen de Bijbel letterlijk nemen en de Bijbel serieus nemen. 'De bijbellezer die zegt: ik lees gewoon wat er staat - die is eigenlijk al veel meer door de moderniteit beïnvloed dan hij doorheeft.' En ze bespreken waarom de zondeval voor hen wél een historisch karakter heeft. Want als dat slechts een verhaal is en God in het verleden niet echt met mensen iets gedaan heeft, waarom zou Hij dat dan nu wel doen?
Dick en Daniël vragen ook naar het hellend-vlak-argument. Veel gelovigen redeneren: als Genesis niet letterlijk gelezen wordt, wat staat er dan daarna ter discussie? En hoe lees je als niet-theoloog de Bijbel op een goede manier, zonder te verzanden in vragen die je onzeker maken?See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Meld je aan voor 'Lewis voor je leven'! via nd.nl/lewis
Met dominee Hanneke Ouwerkerk (Utrecht) en ND-journalist en Lewis-kenner Maurice Hoogendoorn. De openingsfilm van filmfestival Reflect is volgende week Freud's Last Session: een fictief gesprek tussen Sigmund Freud en C.S. Lewis. En eind 2026 verschijnt een gloednieuwe Narnia-film. Reden genoeg voor Dick en Daniël om zich te verdiepen in een van de meest gelezen christelijke schrijvers aller tijden. Een man die geen theoloog was, maar wiens boeken de meeste theologen al decennia's overleven.
Wie was Jack – zoals zijn vrienden hem noemden? Een Iers-Britse literatuurprofessor in Oxford en Cambridge, die als overtuigd atheïst na nachtelijke gesprekken met Tolkien (Lord of the Rings) tot geloof kwam. Die in de Tweede Wereldoorlog op de BBC miljoenen Britten toesprak over wat het christelijk geloof eigenlijk inhoudt. Die stierf op exact dezelfde dag als John F. Kennedy – waardoor bijna niemand opmerkte dat hij er niet meer was.
Hanneke en Maurice vertellen over de boeken die hen het meest raakten: Onversneden Christendom, Het probleem van het lijden, het dunne en rauwe Verdriet, dood en geloof – en uiteraard de Kronieken van Narnia, die Lewis zelf nadrukkelijk geen allegorie noemde maar een alternatieve wereld: hoe zou het eruit zien als God ook daar mens zou worden?
Ze bespreken zijn fameuze 'lunatic, liar or Lord'-redenering, zijn beeld van de hel als een stad waaruit mensen zelf niet weg willen – de hel zit van binnenuit op slot – en de vraag of zijn apologetische werk vooral een fase is in een geloofsleven, of iets wat je blijft dragen. En waarom zijn stijl – ratio én verbeelding tegelijk – hem zo uniek maakt. En waarom 'doe maar alsof' volgens Lewis helemaal geen slechte geloofsstrategie is.See omnystudio.com/listener for privacy information.
-
Met Peter Kruijt, voorganger van de Baptistengemeente Amersfoort, en Dirk de Bree, dominee van de Nieuwe Kerk (PKN) in Utrecht.
Lang was het verhaal van de kerk in Nederland er één van secularisatie, krimp en kerksluitingen. Maar iets lijkt te schuiven. Sommige min of meer traditionele protestantse gemeenten groeien weer – en het zijn opvallend vaak twintigers die binnenlopen.
Dirk leidt de Nieuwe Kerk die uit haar voegen barst. Zijn voorganger begon dertig jaar geleden te bidden om volle balkons – terwijl er beneden vijftig mensen zaten. 'Wij staan op de schouders van een biddende generatie,' zegt Dirk. Peter zag zijn baptistengemeente in Amersfoort de afgelopen drie jaar met tweehonderd mensen groeien, nadat ze gingen kerken in een voormalige rooms-katholieke kerk.
Dick en Daniël vragen hun gasten of dit échte groei is of vooral 'circulation of the saints'. Er verkassen zeker gelovigen van de ene naar de andere gemeente, erkent Peter. Maar dat doen ze niet lichtvaardig. Er komen ook mensen van buiten – nieuwsgierige twintigers zonder kerkelijke achtergrond die gewoon binnenlopen. Dirk: 'De drempel om naar een kerk te gaan is echt mega laag geworden.' Gen Z googelt, vindt een gemeente en gaat.
Ze verlangen naar houvast, naar gemeenschap in een tijd van eenzaamheid, en – verrassend genoeg – naar rituelen
Wat zeg je tegen de gemeente die krimpt, bidt, en het tij niet ziet keren? 'Die formule hebben wij niet in Amersfoort,' zegt Peter. Dirk vult aan: 'Onderschat niet wat Jezus aan het doen is. Hij kijkt anders dan wij kijken.'
Column Mark de Jager: https://www.nd.nl/opinie/columns/1303062/de-protestantse-kerk-heeft-een-gigantisch-missionair-probleem
See omnystudio.com/listener for privacy information.
- Laat meer zien
