Afleveringen
-
Vikinglerin yağmacılıktan devlet kurmaya dönüşümü
Tarih boyunca pek çok büyük krallık veya hanedan ortaya çıkmıştır. Osmanlı İmparatorluğu, Bizans, Roma İmparatorluğu vb. pek çok büyük devlet dünyaya yön vermiştir. Bu devletler gibi bir topluluk vardır ki kaybetme konusunda pek bir şey bilmezler: Vikingler. Vikingler, denizcilik ve savaşı merkeze alan, yönetim konusunda pek bilgili olmayan bir topluluktu. Peki bugün hepimizin adını bildiği bu topluluk nasıl ortaya çıktı? Neler başardı? Ve nasıl yok oldu? Gelin bunun cevabını bu yazıda beraber alalım.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/gizemli-savascilar-vikingler/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Kazuo Ishiguro ve sessizliğin sarsıcı gücü
8 Kasım 1954’te Nagazaki, Japonya’da doğan Ishiguro, çocuk yaştayken ailesiyle birlikte İngiltere’ye taşınmış ve Londra’da büyümüştür. Bir deniz bilimci olan babası Shizuo Ishiguro’nun araştırmasının, İngiltere hükümeti tarafından desteklenmesi sebebiyle aile, Japonya’ya bir daha dönememiştir. Çocukluğundan itibaren piyano dersleri alan Ishiguro, 14 yaşında gitar çalmayı kendi kendine öğrenmiştir.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/ingilterenin-japon-asilli-ve-nobel-odullu-romancisi-kazuo-ishiguro/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Zijn er afleveringen die ontbreken?
-
Hasta Adamı Ayakta Tutan Akıl Oyunları
Osmanlı Devleti, uzun süren bir gerileme ve çöküş sürecine girmiş; bu süreç, 20. yüzyılın başlarında tamamen dağılmasıyla sonuçlanmıştır. 1923 yılında ise Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde, Osmanlı’nın mirası üzerinde modern, laik ve bağımsız bir ulus devlet olarak Türkiye Cumhuriyeti kurulmuştur. Bu süreci, Osmanlı serimizden sonra gelecek Milli Mücadele Dönemi yazımızda okuyabilirsiniz; ancak öncesinde bu yazımızda 1918’e kadar olan dönemi ele alacağız.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/osmanlida-dagilma-donemi-1792-1923/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Kierkegaard ile Boşluktan İnanç Atlayışına
Doğa Filozofu’nu yakından takip edenler bilir ki daha önce pek çok varoluşçu filozof ve doğrudan varoluşçuluk özelinde yazılar yayımladık. Bu yazılarda da Sartre, Beauvoir, Camus ve Nietzsche gibi ateist isimler ön plandaydı. Onlar, ağırlıklı olarak Tanrı’nın olmadığını ve bizim kendi varlığımızı kendimizin yaratacağı kanaatindeydi. Şimdi o isimlerden daha önce ortaya çıkmış ve varoluşçuluğun temelini atmış bir isimle baş başa olacağız: Søren Kierkegaard. Kierkegaard 19.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/dini-bir-varolusculuk-kierkegaard/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Jane Elliott’ın Sarsıcı Göz Rengi Deneyi
Toplumda bazı özellikler diğerlerine göre daha iyi kabul edilir öyle değil mi? Örneğin Amerika’da Avrupa kökenli, renkli gözlü ve açık tenli bireyler genelde olumlu anlamda övgüler alırken, siyahilere olumsuz yakıştırmalar yapılır. Bir diğer örnek ise estetik olarak gözümüze daha iyi görünen kişilere, diğer insanlara kıyasla daha iyi yaklaşmamızdır. Peki bu yaptığımız doğru mudur? İnsanlara bu yaptığımız yanlışı gösterebilir miyiz?
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/ayrimciligin-temeli-mavi-ve-kahverengi-goz-deneyi/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
BiyoKromatik Nefes ve Renklerin Bedeli
Yeşil deyince aklınıza ne geliyor? Ya da kırmızı veya mor… Bu renkler gerçekten sizin düşündüğünüz gibi mi yoksa sizin gördüğünüz renklere herkes bu ismi verdiği için mi öyle isimlendiriyorsunuz? O zaman renk körlüğünü daha yakından tanıyarak sorularımıza cevap arayalım. Renk körlüğü üzerine ilk kez araştırma yapan bilim insanı renk körü olduğu bilinen John Dalton’dur. Bu sebeple renk körlüğüne “daltonizm” de denmektedir.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/renk-korlugu-ve-achromatopsia-adasi/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Bilgi Sandığımız Köklü Alışkanlıklar
Yine bir felsefe yazısıyla karşınızdayız! Artık epey bir felsefe yazısı okudunuz sayın düzenli okurlar. Felsefe hakkında çok şey öğrendik değil mi? Bilgi haznemize epey bir şey koyabildik. Zaten birçok şeyi bilen sizler şimdi daha da fazla şey biliyorsunuz. Bilmek demişken sahi… Biz birçok şeyi biliriz öyle değil mi? Güneşin doğudan doğacağını, uyuduğumuz yatakta uyanacağımızı, cam bardağı düşürdüğümüzde kırılacağını veya bu yazının çok üzücü de olsa biteceğini.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/bilmek-degil-alismak-david-hume/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Üniformaya Sığmayan Şair Turgut Uyar
Bazı şairler vardır, adını duyduğumuz anda bir dize belirir zihnimizde. Turgut Uyar da öyle bir şairdir. Onu anınca, “Göğe bakalım...” demek gelir içimizden. Tabii Uyar’ın dünyası sadece göğe bakmaktan ibaret değildir. Geyikli gecelerden, melankoliden, bireysel sancılardan, aşktan ve modern hayatın sıkışmışlığından doğan şiirlerle karşımıza çıkar. Bu yazımızda onun hayatını, şiirini ve sanatını birlikte inceleyeceğiz.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/durma-goge-bakalim-turgut-uyar/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Minos Saraylarından Roma nın Ayak Seslerine
Yunan coğrafyası, bugün hepimizin bildiği gibi demokrasinin ve özgür düşüncenin doğduğu bir coğrafyadır. Bu coğrafya, sadece özgür düşünce ve felsefeye değil, aynı zamanda büyük savaşlara, hükümdarlara ve olaylara da ev sahipliği yapmıştır. İşte bu yazımızda, Antik Yunan coğrafyasına odaklanacağız ve bu bölgenin Osmanlı’ya kadar olan yolculuğuna göz atacağız. Erken Dönem (MÖ 2000- MÖ 1100) Bilinen tarihe göre bu coğrafyanın ilk büyük uygarlıkları bu dönemde ortaya çıkmıştı: Minoan Uygarlığı ve Miken Medeniyeti.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/demokrasinin-evi-kisa-antik-yunan-tarihi/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Eve gelince bastıran tuvalet hissinin nedeni
Daha önce hiç evinize yaklaşırken kıpır kıpır oldunuz mu? Belki anahtarı kilide takarken bile zorlandığınız, acele ederken anahtarı düşürüp daha da panikleyip en sonunda kapıyı açıp hızla tuvalete koştunuz mu? Hepimizin başına gelen bu sıkışma hissi, ne hikmetse dışarıda pek fazla olmaz öyle değil mi? Peki neden? İşte bu yazımızda bunun cevabını alacağız Bağırsaklarımız Nasıl Çalışır? Öncelikle bağırsaklarımızın çalışma mekaniğini kısaca anlayalım. Daha sonra biraz daha sosyal tarafını birlikte ele alırız.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/tuvaletimiz-neden-evdeyken-gelir/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Edebiyatla eğitilen yapay zeka Helen
Yapay Richard Powers’ın 1995 yılında kaleme aldığı yarı otobiyografik roman Galatea 2.2, insan ve yapay zekânın ilişkilerini temeline alıyor. Yazarın hayatından pek çok kesit barındıran ve bu yüzden yarı otobiyografik olarak adlandırılan bu eser, ana temasının etrafında daha farklı konular da içerdiğinden oldukça derin bir metin denebilir.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/modern-pygmalion-galatea-2-2/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Sharenting ve Çocukların Görünmez Dijital Kafesi
Bu yazımızda sizlere; sosyal medyanın günlük hayatımızın büyük ve önemli bir parçası haline gelmesiyle birlikte hayatımıza giren yeni bir kavramdan bahsedeceğiz. Sharenting kavramını, sharenting’in sakıncalarını ve bu sakıncaların giderilmesi için neler yapılabileceğini hukuki bir bakış açısıyla gündelik hayatta faydası dokunacak şekilde anlatmaya çalışacağız. Nedir Bu Sharenting?
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/cagimizin-ebeveynligi-sharenting/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Küçük adımlarla hayatı iyileştirmenin matematiği
Hayatta her şey değişir öyle değil mi? Saçlarımız zamanla dökülür veya beyazlar, kesilen saçlar uzar, cildimiz kırışır, kilo alırız veya veririz ve daha nice değişimle karşı karşıya kalırız. Üstelik bunlar fiziksel değişimlerdir. Bir de düşüncelerimiz, bilgi haznemiz ve hayat standartlarımız vardır. Elbette bunlar da değişecektir. Üzülerek söylüyoruz ki değişim her zaman iyi yönde olmaz, değil mi? Peki ya iyi bir değişimi sağlayabilseydik?
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/degisimin-en-iyisi-kaizen-felsefesi/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Dağ Başında Bir Deniz Kazası
Ferit Edgü’nün şiirsel bir dille yazdığı roman Hakkari’de Bir Mevsim, zaman zaman belirsiz olabilen hikâyesi ile okuyucuya ilginç bir dünyanın kapılarını aralıyor. Bu dünya büyüleyici olduğu kadar zalim de. Hikâyenin geçtiği coğrafyanın koşullarından tutun da orada yaşayan insanların davranış, inanışlarına kadar pek çok olguyu kendine dert edinmiş bir roman.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/o-hakkaride-bir-mevsim-bir-kazazedenin-hikayesi/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Zihnimizin olasılık hesaplarındaki büyük yanılgısı
Matematik ile aranız nasıldır? Gerçi cevabınız bu yazıya bakışınızı etkilemeyecek çünkü bugün epey eğlenceli bir beyin jimnastiği ile karşınızdayız. Nasıl mı? Diyelim ki sabah işe gitmek için evden çıkmadan önce hava durumunu kontrol ediyorsunuz. Telefonunuzda yağmur ihtimalinin %30 olduğunu görüyorsunuz, ancak dışarı baktığınızda gökyüzü kapkara bulutlarla dolu. Şimdi bir karar vermeniz gerekiyor: Şemsiyeyi yanınıza almalı mısınız?
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/ihtimallerin-heyecanina-uzuluyoruz-bayesci-cikarim-problemi/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Açık Toplumun Kırılganlığı ve Görünmez Duvarlar
“Bir toplum, ne zaman gerçekten özgür olur?” diye düşündünüz mü hiç? Karl Popper, bu soruyu düşündü ve bunun üstüne Açık Toplum ve Düşmanları’nı yazdı. Popper, bu kitabında toplumların kapalı bir kutu gibi dogmalara hapsolduğu ya da özgürce nefes alabildiği iki farklı model öneriyor: kapalı ve açık toplumlar. Gelin, bu iki toplum yapısına yakından bakarken özgürlüğün ve eleştirinin bir toplum için ne kadar hayati olduğunu birlikte keşfedelim.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/kapali-ve-acik-toplumlar-popper/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Müziğin beyinde yarattığı o fiziksel sarsıntı
Bazı şarkılar vardır; kulaklığı takıp ilk melodiyi duyduğumuz an zaman durur. Tenimizde bir ürperti hissederiz, sanki o melodi fiziksel olarak kalbimizde yankılanırcasına tüylerimiz diken diken olur, gözlerimiz dolar, boğazımız düğümlenir. Ama neden? Sadece şarkı sözleri mi, yoksa melodi mi bizi bu kadar derinden etkileyen? Tam o anda beynimizde ne oluyor? Müzik sadece kulaklarımızdan geçen bir ses dalgası değil, aynı zamanda ruhumuza ulaşan bir yolculuktur.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/bazi-sarkilar-tuylerimizi-neden-diken-diken-eder/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Antik Mısır da Tanrı Kralların Siyasi Satrancı
Bundan binlerce yıl önce Nil Nehri’nin beslediği bereketli topraklarda, göğe yükselen piramitlerin gölgesinde bir medeniyet doğdu: Antik Mısır. Mısır, yalnızca mühendislik harikaları ve görkemli tapınaklarıyla değil, aynı zamanda Tanrı-kral olarak görülen firavunları, mistik inançları ve siyasi entrikalarıyla da tarihin en büyüleyici uygarlıklarından biri oldu. Mısır, üç bin yılı aşkın bir süre boyunca dünyanın en güçlü devletlerinden biri olarak varlığını sürdürdü.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/firavunlarin-golgesinde-antik-misirin-kisa-tarihi/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Savaşın Eşiğinde Geçmişe Sığınan Mümtaz
“Her şey iğrençti. İnsanlar arasında temiz, rahat hiçbir şey olamazdı. İnsanoğlu saadetin düşmanıydı.” s.237 Hemen hemen her anlatının arkasında bir tema bulunur; bir aşk romanının, bir yaratılış destanının ya da bir çocuk masalının. Roman türü mevzubahis olduğunda temanın her zaman ön planda olduğunu söyleyemeyiz. Ama olay örgüsüyle, kahramanlarıyla, mesajıyla, diyaloglarıyla her roman bizi bir atmosfere sürükler.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/bir-huzursuzlugun-romani-huzur/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. -
Herkes konuşuyorsa doğrudur yanılgısı
Hepimiz zaman zaman, duyduğumuz bir söylentinin veya bir haberin ne kadar doğru olduğuna bakmadan hemen doğru kabul etmişizdir öyle değil mi? Peki, bu durumun gerçekten ne kadar sağlıklı olduğunu hiç düşündünüz mü? Bu yazımızda, Bulunabilirlik Çavlanı adı verilen psikolojik ve sosyal bir kavramı keşfedeceğiz.
Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/gercekten-gercek-mi-bulunabilirlik-cavlani-ve-sosyal-algilarimiz/
Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir. - Laat meer zien
